ENNL
Menu
← Alle artikelen

Frameworks voor doelen in coaching: GROW, SMART en meer

Frameworks voor doelen in coaching: GROW, SMART en meer

Coach en coachee praten over hun aanpak

Een framework voor doelen geeft jou en je coachee een vaste route: van een vage wens naar een helder doel, concrete acties en een moment waarop je samen terugkijkt. De bekendste is het GROW-model, vaak samen met SMART-doelen. Daarnaast zijn er frameworks die beter passen bij keuzes, emoties of complexe vragen. In dit artikel lees je welke frameworks er zijn, wanneer je welke kiest en hoe je voortgang zichtbaar houdt tussen sessies.

Exantur
Houd doelen en voortgang in beeld
Exantur brengt coachingprogramma’s, doelen, actiepunten en check-ins samen, zodat je voortgang ook tussen sessies kunt volgen.
Bekijk Exantur

Kort samengevat

  • Een framework is een structuur voor het gesprek, geen script. Het helpt je om van wens naar doel naar actie te gaan.
  • GROW (Goal, Reality, Options, Will) is de meest gebruikte basis. SMART helpt om het doel daarna scherp en toetsbaar te maken.
  • Andere frameworks passen bij andere vragen: OSCAR bij keuzes, CLEAR bij de coachrelatie, STEPPA bij emotie en ACHIEVE bij complex werk.
  • Een doel werkt pas als je het blijft volgen: een startmeting, vaste evaluatiemomenten en check-ins tussen sessies.
  • Kies het framework op basis van de coachee, het doel en de fase van het traject, niet op basis van gewoonte.

Inhoudsopgave

Wat is een framework, en wat is een model?

In de coachingwereld lopen de woorden framework en model vaak door elkaar. Volgens het Co-Active Training Institute geeft een framework een algemene structuur of volgorde voor coaching. Een model beschrijft juist de filosofie en de kernbegrippen achter jouw manier van coachen.

In de praktijk is dat onderscheid minder strak. Passmore en Tee (2022) merken op dat het woord model vaak wordt gebruikt voor structuren met een afkorting, zoals GROW, die een reeks fasen in een gesprek aangeven. Daarom heet GROW het ene moment een model en het andere moment een framework.

Voor jou als coach is vooral dit belangrijk: een framework is een hulpmiddel om het gesprek richting te geven. TPC Coaching Academy noemt het een structuur voor een gesprek en geen script. De coachee blijft zelf de antwoorden vinden. Jij bewaakt de route.

Waarom een framework helpt bij doelen

Veel coachees komen binnen met een wens die nog breed is. “Ik wil meer rust.” “Ik wil doorgroeien.” “Ik wil een betere leider worden.” Dat zijn goede startpunten, maar je kunt er nog niet op sturen. Een framework helpt je om stap voor stap concreter te worden.

Dat levert drie dingen op:

  1. Richting in het gesprek. Je weet in welke fase je zit: verkennen, kiezen of afspreken. Zo voorkom je dat een sessie blijft hangen in het verhaal over de huidige situatie.
  2. Een doel dat je kunt toetsen. In een goed opgezet traject worden doelen helder geformuleerd en volgens Fundament ook SMART gemaakt: specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden.
  3. Acties die bij het doel horen. Fundament noemt een actielijst met concrete acties per doel een belangrijke stap bij het opzetten van een traject. Zonder acties blijft een doel een voornemen.

Doelen in coaching gaan niet alleen over prestaties. Ze kunnen ook gaan over groeien in een nieuwe functie, nieuwe taken oppakken of beter functioneren in de huidige rol. Het framework is hetzelfde, de inhoud verschilt per coachee.

De belangrijkste frameworks op een rij

Hieronder vind je de frameworks die coaches het vaakst gebruiken om doelen en acties te structureren. De overzichten van TPC Coaching Academy en TC Academy vormen de basis.

Framework Stappen in het kort Sterk bij Let op
GROW Goal, Reality, Options, Will Bijna elke doelvraag, als basis voor een sessie Werkt het best als het doel al enigszins duidelijk is
T-GROW Topic, daarna GROW Coachees die nog zoeken waar het over gaat Neem de tijd voor het onderwerp voor je een doel kiest
SMART Specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch, tijdgebonden Een doel toetsbaar maken Gebruik het om te verhelderen, niet om te beoordelen
Outcome Model Van breed en abstract naar specifiek en gericht op actie Een gewenste situatie als kapstok voor het hele traject Keer regelmatig terug naar die gewenste situatie
CLEAR Contracting, Listening, Exploring, Action, Review Trajecten waarin de coachrelatie centraal staat Vraagt goede afspraken aan het begin
OSCAR Outcome, Situation, Choices, Actions, Review Coachees die moeten kiezen tussen opties De reviewstap moet echt in de agenda staan
STEPPA Onderwerp, doel, emotie, keuze, plan, tempo, bijsturen Vragen waar emotie een grote rol speelt Geef emotie ruimte voor je naar een plan gaat
ACHIEVE Zeven stappen van huidige situatie tot het vasthouden van momentum Complexe vragen en langere trajecten Meer stappen, dus meer tijd per fase

Het Wheel of Life is geen gespreksroute, maar een hulpmiddel om te zien waar een coachee staat op verschillende levensgebieden. Het is een goede start om samen te kiezen op welk gebied het doel komt te liggen. Daarna kun je met GROW of SMART verder.

Het GROW-model stap voor stap

GROW is populair omdat het eenvoudig is en in een sessie van een uur past. Je kunt het ook gebruiken voor evaluatiegesprekken. Fundament beschrijft hoe je met GROW de doelen, de huidige situatie, de mogelijkheden en de afspraken over vervolgstappen bespreekt.

De vier opeenvolgende stappen van GROW

Goal: wat wil je bereiken?

Begin met het doel van de sessie en het doel van het traject. Vragen die werken:

  • Wat wil je aan het eind van dit gesprek weten of besloten hebben?
  • Hoe ziet het eruit als dit doel bereikt is?
  • Waarom is dit nu belangrijk voor je?

Reality: waar sta je nu?

Breng de huidige situatie in kaart. Hier komt vaak de meeste informatie naar boven.

  • Wat gebeurt er nu precies?
  • Wat heb je al geprobeerd?
  • Op een schaal van 1 tot 10, waar sta je nu?

Die laatste vraag is handig. Een score is een eenvoudige startmeting waar je later op terug kunt komen.

Options: welke mogelijkheden zie je?

Laat de coachee zelf opties bedenken voor je zelf iets aandraagt.

  • Wat zou je kunnen doen?
  • Wat zou iemand die je bewondert doen?
  • Wat zou je doen als er geen beperkingen waren?

Will: wat ga je doen?

Maak de afspraak concreet. Wie doet wat, wanneer, en hoe weet je dat het gelukt is?

  • Welke stap zet je deze week?
  • Wat kan je tegenhouden, en wat doe je dan?
  • Wanneer bespreken we hoe het ging?

Wil je dit in een sessie op papier gebruiken? Ons GROW-model-werkblad is een gratis printbare template met de vier stappen en ruimte voor antwoorden.

GROW is breed inzetbaar. Het werkt voor coachees die verder willen groeien en voor coachees bij wie het nu minder goed gaat. Het verschil zit in het doel, niet in de route.

SMART goed gebruiken in een coachingtraject

SMART is geen gespreksroute, maar een toets voor het doel zelf. Je gebruikt het meestal na de Goal- of Will-fase van GROW. Zo maak je van “ik wil beter delegeren” een doel als: “Over acht weken draag ik elke week twee terugkerende taken over aan mijn team, en ik check dat in onze sessie.”

Zo loop je de letters langs:

  • Specifiek: wat doet de coachee precies anders? Beschrijf gedrag, geen gevoel.
  • Meetbaar: waaraan zie je het? Een aantal, een score of een concreet resultaat.
  • Acceptabel: wil de coachee dit zelf? Een doel dat van de werkgever komt, moet ook van de coachee worden.
  • Realistisch: past het bij de tijd, energie en middelen die er zijn?
  • Tijdgebonden: wanneer kijk je samen terug?

Een valkuil is dat SMART voelt als een afrekening. Dan werkt de coachee voor het lijstje en niet voor zichzelf. Je voorkomt dat door het doel steeds te koppelen aan wat de coachee echt belangrijk vindt. Vraag dus niet alleen “is het meetbaar?”, maar ook “waarom wil je dit?”. Sommige coaches werken daarom liever met doelen die gericht zijn op vooruitgang: niet “heb ik het gehaald?”, maar “welke stap vooruit heb ik gezet?”. Beide kunnen goed samengaan.

Van gewenste situatie naar concrete acties

Niet elke coachee kan meteen een doel noemen. Soms is er alleen een beeld: “Ik wil werk dat bij me past.” Het Outcome Model werkt daar goed bij. Volgens TC Academy werkt het als een trechter: je begint breed en abstract en eindigt specifiek en gericht op actie.

Een voorbeeld uit loopbaancoaching:

  1. Gewenste situatie: “Over een jaar doe ik werk waar ik energie van krijg.”
  2. Wat betekent dat? “Meer contact met mensen, minder rapporten, meer vrijheid in mijn tijd.”
  3. Welk doel hoort daarbij? “Voor 1 juni heb ik drie gesprekken gevoerd met mensen in functies die me aanspreken.”
  4. Welke actie zet je deze week? “Ik stuur twee berichten via LinkedIn.”

TC Academy adviseert om regelmatig terug te keren naar de gewenste situatie. Die blijft de kapstok voor het hele traject. Als een actie niet meer past bij dat beeld, is dat een goed gespreksonderwerp.

Voor loopbaancoaches is het handig om te zien hoe je loopbaandoelen stap voor stap formuleert. Het principe is hetzelfde: eerst het beeld, dan het doel, dan de volgende stap.

Voortgang meten tussen sessies

Een doel opschrijven is het begin. De echte vooruitgang gebeurt tussen de sessies. Daar gaat het vaak mis: de coachee is druk, de actie zakt weg, en in de volgende sessie begin je opnieuw.

Een paar manieren om voortgang zichtbaar te houden:

  • Een startmeting. De NOBCO Coaching Monitor koppelt doelen bij de start aan vragenlijsten en gebruikt dezelfde vragenlijsten tijdens en na het traject. Zo zie je of het doel is bereikt. Een eenvoudigere versie is een score van 1 tot 10 per doel bij de start.
  • Meer dan alleen zelfevaluatie. Volgens de NOBCO kan de coachee zelfevaluatie combineren met 360-gradenfeedback of feedback van collega’s. Dat is vooral waardevol bij leiderschapsdoelen.
  • Vaste momenten van feedback. Ook buiten coaching geldt dat opvolging werkt als doelen meetbaar en samen afgesproken zijn. De ILO beschrijft hoe frequente feedback helpt om problemen snel aan te pakken. Voor coaching betekent dat: niet wachten tot de volgende sessie.
  • Korte check-ins. Een paar vragen halverwege tussen twee sessies: wat heb je gedaan, wat ging goed, waar loop je tegenaan?

Hier speelt accountability een grote rol. Met accountability bedoelen we dat de coachee zich verantwoordelijk voelt voor de afspraken en dat jij samen terugkijkt of ze zijn nagekomen. Dat vraagt vertrouwen. Een goede relatie tussen coach en coachee is de basis om eerlijk te praten over wat wel en niet lukte.

Wil je weten hoe goed je dit nu al doet? Met de coaching-accountability-scorekaart breng je je opvolging in kaart. En in onze gids over sessienotities schrijven lees je hoe je afspraken en inzichten zo vastlegt dat je ze in de volgende sessie snel terugvindt.

Welk framework past bij jouw coachee?

Er is geen beste framework. Het Co-Active Training Institute raadt aan om een framework te kiezen dat past bij je eigen waarden en stijl, en bij wat de coachee nodig heeft. Deze vragen helpen je kiezen:

Hoe duidelijk is het doel al? Is er alleen een vaag beeld, begin dan met het Outcome Model of T-GROW. Is het doel al redelijk duidelijk, dan is GROW met SMART een goede keuze.

Wat voor vraag is het? Moet de coachee kiezen tussen opties, bijvoorbeeld blijven of vertrekken? Dan past OSCAR. Speelt er veel emotie, zoals bij een conflict of na een tegenslag? Dan geeft STEPPA daar ruimte voor. Gaat het om een complexe verandering over langere tijd? Dan is ACHIEVE sterker.

In welke fase van het traject zit je? In de eerste sessie helpt een breed hulpmiddel zoals het Wheel of Life of een intake. In het midden van het traject werk je met GROW per sessie. Aan het eind gebruik je GROW of OSCAR als evaluatie: wat is bereikt en wat is de volgende stap?

Welk framework past bij jouw coachee?

Wat past bij jou? Een framework dat je zelf niet goed beheerst, maakt het gesprek houterig. Kies een of twee frameworks die je echt kent en gebruik de rest als aanvulling. Twijfel je over je eigen basis? De coaching-vaardigheden-zelftest geeft je een eerste beeld.

Onze kijk op doelen in coaching

We zien vaak dat coaches het framework goed kennen, maar dat het doel na de sessie uit beeld raakt. Het doel staat in een notitieboek, de acties in een e-mail en de check-ins in een chatapp. Na een paar weken weet niemand meer precies wat er is afgesproken.

Daarom geloven we dat het framework niet alleen in het gesprek moet zitten, maar ook in de manier waarop je het traject vastlegt. Een doel, de startscore, de acties en de check-ins horen bij elkaar, bij de juiste coachee en het juiste traject.

Dat is ook waarom we Exantur hebben gebouwd rond de coachingrelatie zelf, en niet als een algemeen klantbeheersysteem. Je legt sessienotities vast als observaties, inzichten, doorbraken en actiepunten. Je volgt doelen en voortgang, en je coachee ziet die terug in een eigen portaal. Zo wordt een framework als GROW geen losse oefening, maar een lijn die door het hele traject loopt.

Wij denken dat de beste coaching ontstaat als jij en je coachee allebei kunnen zien waar vooruitgang ontstaat en waar extra aandacht nodig is.

Martijn

Doelen, acties en check-ins op een plek

Werk je met GROW, SMART of een ander framework en wil je doelen en acties niet meer in losse documenten bijhouden? In Exantur leg je doelen, voortgang, check-ins en actiepunten vast per coachee. Assessments zoals DISC en Wheel of Life blijven gekoppeld aan het juiste traject. Je coachee vult check-ins in via een eigen portaal en bereidt daar sessies voor. Je gegevens worden in de EU bewaard, in Frankfurt. Er is een verwerkersovereenkomst beschikbaar, zodat je afspraken over de verwerking van gegevens volgens de AVG (de Europese privacywet) vastlegt. Exantur helpt je zorgvuldig met gegevens om te gaan, maar maakt je praktijk niet vanzelf volledig AVG-proof.

Abonnementen beginnen bij Mini voor € 19 per maand of € 190 per jaar. Starter kost € 49 per maand, Growth € 99 per maand en Practice € 199 per maand. Bekijk alle pakketten en prijzen of lees meer over coachingdoelen volgen met Exantur.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen GROW en SMART?

GROW is een route voor het gesprek: doel, huidige situatie, opties en afspraken. SMART is een toets voor het doel zelf: is het specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden? Veel coaches gebruiken ze samen. Met GROW verken je het doel, met SMART maak je het scherp.

Hoeveel doelen werk je tegelijk uit in een traject?

Daar is geen vaste regel voor. In de praktijk werken veel coaches met een tot drie hoofddoelen, zodat er per doel genoeg aandacht en tijd is. Per doel maak je dan een korte lijst met concrete acties.

Hoe vaak bespreek je de voortgang op doelen?

Kort in elke sessie, en uitgebreider op vaste evaluatiemomenten, bijvoorbeeld halverwege en aan het eind. Tussen sessies helpen korte check-ins om acties levend te houden. Gebruik bij elke evaluatie dezelfde meting als bij de start, zodat je echt kunt vergelijken.

Kan ik meerdere frameworks in een traject combineren?

Ja. Je kunt starten met het Wheel of Life of het Outcome Model om richting te vinden, daarna per sessie met GROW werken en doelen toetsen met SMART. Aan het eind kun je OSCAR gebruiken voor de evaluatie. Zorg wel dat je coachee de rode draad blijft zien.

Wat doe je als een coachee zijn acties niet uitvoert?

Maak er een gespreksonderwerp van in plaats van een verwijt. Vraag wat er in de weg zat en of de actie nog past bij het doel. Soms is de stap te groot, soms is het doel veranderd. Pas dan samen de actie of het doel aan.

Bronnen

Aanbevelingen