Grondslag voor gegevensverwerking in coaching: zo kies je goed
Grondslag voor gegevensverwerking in coaching: zo kies je goed

Als coach heb je voor elk gegeven dat je over een cliënt bewaart een wettelijke reden nodig, een grondslag. Voor naam, contactgegevens, afspraken en sessienotities is dat meestal de overeenkomst die je samen sluit. Vertelt een cliënt over burn-out, rouw of stressklachten, dan zijn dat gezondheidsgegevens en heb je daarnaast uitdrukkelijke toestemming nodig. Die keuze maak je voor de eerste intake, je legt hem vast en je kunt hem later laten zien. Dat lukt het best als al die gegevens op een plek staan, gekoppeld aan de juiste cliënt en het juiste traject, en niet verspreid over mail, chatapps en spreadsheets.
Kort samengevat
- De AVG (de Europese privacywet, Algemene verordening gegevensbescherming) kent zes grondslagen. Je kiest er een voordat je gegevens verzamelt.
- Voor het gewone coachingwerk past meestal “uitvoering van een overeenkomst”: alleen voor gegevens die je echt nodig hebt om te coachen.
- Gezondheidsgegevens zijn bijzondere persoonsgegevens. Daarvoor vraag je als coach uitdrukkelijke toestemming, apart en schriftelijk.
- Leg je keuze vast in je privacyverklaring en je eigen register, en bewaar het bewijs van toestemming.
- Een vaste plek voor intake, notities en documenten per cliënt maakt het veel makkelijker om aan te tonen wat je bewaart en waarom.
Inhoudsopgave
- Wat een grondslag is en waarom je hem vooraf kiest
- De zes grondslagen, en welke een coach echt gebruikt
- De overeenkomst: de basis van je coachingtraject
- Gezondheidsgegevens: hier is meer nodig
- Toestemming die standhoudt
- Wettelijke verplichting en gerechtvaardigd belang
- Stap voor stap: zo leg je de grondslag vast in je praktijk
- Wat er in 2026 veranderde
- Een plek voor het hele traject
- Onze kijk: de grondslag is een gewoonte, geen formulier
- Veelgestelde vragen
- Bronnen
Wat een grondslag is en waarom je hem vooraf kiest
Een grondslag is de wettelijke reden waarom je persoonsgegevens mag gebruiken. Persoonsgegevens zijn alle gegevens die iets zeggen over een herkenbaar persoon: een naam, een e-mailadres, maar ook een aantekening als “twijfelt over haar rol als teamleider”.
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP, de Nederlandse privacytoezichthouder) is daar helder over: je hebt een grondslag nodig om persoonsgegevens te mogen verwerken, en je bepaalt die zelf voordat je begint. Verwerken is ruim: verzamelen, opslaan, lezen, delen en verwijderen vallen er allemaal onder.
Voor een coach betekent dat: de vraag “op welke grond bewaar ik dit?” hoort bij het inrichten van je praktijk, niet bij het moment dat een cliënt om inzage vraagt. De AP raadt ook aan de grondslag te noemen in je privacyverklaring en in je verwerkingsregister (een overzicht van welke gegevens je verwerkt en waarom), en te kunnen uitleggen waarom je voor die grondslag koos.
De zes grondslagen, en welke een coach echt gebruikt
De AVG noemt zes grondslagen. Niet alle zes zijn voor een coachingpraktijk van belang.
| Grondslag | Wat het betekent | Rol in een coachingpraktijk |
|---|---|---|
| Toestemming | De cliënt zegt zelf ja tegen een bepaald gebruik | Nodig voor gevoelige gegevens en voor extra’s zoals een nieuwsbrief |
| Uitvoering van een overeenkomst | Je hebt de gegevens nodig om de afgesproken dienst te leveren | De basis voor naam, contact, afspraken, doelen en sessienotities |
| Wettelijke verplichting | Een wet verplicht je de gegevens te bewaren | Vooral facturen en je administratie |
| Vitaal belang | Iemands leven of gezondheid is direct in gevaar | Alleen in een noodsituatie |
| Algemeen belang of openbaar gezag | Taken van de overheid | Speelt voor een zelfstandige coach geen rol |
| Gerechtvaardigd belang | Je eigen belang weegt zwaarder dan de privacy van de ander | Zelden passend voor de inhoud van coaching |
De lijst zelf staat op de pagina van de AP over de zes grondslagen. In de praktijk werk je als coach dus vooral met drie: overeenkomst, toestemming en wettelijke verplichting.
De keuze heeft ook gevolgen voor de rechten van je cliënt. Het EDPB (het overleg van alle Europese privacytoezichthouders) wijst erop dat het recht om gegevens mee te nemen naar een andere aanbieder alleen geldt bij toestemming of een overeenkomst. Kies je de grondslag bewust, dan weet je ook welke verzoeken je kunt verwachten.
De overeenkomst: de basis van je coachingtraject
Wie een betaald traject start, sluit een overeenkomst met jou. Om die uit te voeren heb je gegevens nodig: contactgegevens om afspraken te plannen, doelen om aan te werken, notities om de draad van sessie naar sessie vast te houden, en actiepunten om op terug te komen.
Het EDPB stelt drie eisen aan deze grondslag:
- Echt nodig. Je kunt de dienst zonder die gegevens niet goed leveren.
- Uitgelegd. Je legt vast waarom je de gegevens nodig hebt.
- Niet opgerekt. Je maakt de overeenkomst niet kunstmatig breder om meer soorten gegevens te mogen verzamelen.
Een voorbeeld. Een loopbaancoach vraagt bij de intake naar huidige functie, opleiding en wat iemand wil bereiken. Dat is nodig voor het traject. Een vraag naar burgerservicenummer of de beroepen van de ouders is dat niet, en past dus niet onder de overeenkomst.
Een goede coachovereenkomst helpt hierbij. Daarin staat wat het traject inhoudt, en daarmee ook welke gegevens je voor dat traject nodig hebt. Met onze gratis coachovereenkomst-generator zet je die afspraken op papier.
Gezondheidsgegevens: hier is meer nodig
Coaching gaat over mensen, en mensen vertellen meer dan hun loopbaanwensen. Slaapproblemen, een burn-out, een scheiding met veel stress, medicijnen, rouw: zodra je zoiets noteert, verwerk je gezondheidsgegevens. Die vallen onder de bijzondere persoonsgegevens, met strengere regels.
Artikel 9 van de AVG verbiedt het verwerken van gezondheidsgegevens, tenzij een uitzondering geldt. Voor een coach zijn er twee om te kennen:
- Uitdrukkelijke toestemming (lid 2 punt a). De cliënt geeft actief en duidelijk toestemming voor een of meer vaste doelen.
- Gezondheidszorg (lid 2 punt h). Deze geldt alleen als de verwerking gebeurt door of onder verantwoordelijkheid van iemand met een wettelijk beroepsgeheim (lid 3), zoals een arts of psycholoog in de zorg.
Ben je coach en geen zorgverlener met beroepsgeheim, dan is uitdrukkelijke toestemming in de praktijk je route. Let op: je hebt dan twee dingen nodig. Een grondslag voor de gegevens in het algemeen (meestal de overeenkomst) en een uitzondering op het verbod voor de gezondheidsgegevens (de uitdrukkelijke toestemming). Een van de twee is niet genoeg.
Ben je ook geregistreerd zorgverlener, bijvoorbeeld als psycholoog die daarnaast coacht? Dan kunnen andere regels gelden, zoals een dossierplicht. Leg je situatie in dat geval voor aan een privacyjurist of je beroepsvereniging.
Een voorbeeld uit de praktijk. Een executive coach hoort in sessie drie dat de cliënt net terug is na ziekteverzuim door overspannenheid. De coach wil dit noteren, omdat het de aanpak bepaalt. Dat mag, als de cliënt vooraf uitdrukkelijk toestemming gaf om dit soort informatie vast te leggen voor het coachingtraject. Zonder die toestemming noteer je het niet.
Toestemming die standhoudt
Toestemming klinkt simpel, maar is de grondslag met de meeste eisen. Volgens het EDPB moet toestemming vrij, specifiek, goed uitgelegd en ondubbelzinnig zijn. Voor gezondheidsgegevens komt daar “uitdrukkelijk” bij: een aparte, actieve keuze.
Wat dat in een coachingpraktijk betekent:
- Apart vragen. Zet de toestemming voor gezondheidsgegevens niet weg in je algemene voorwaarden. Gebruik een eigen vakje dat niet vooraf is aangevinkt.
- Concreet doel. Schrijf op waarvoor je de gegevens gebruikt, bijvoorbeeld: “om het coachingtraject af te stemmen op uw situatie”.
- Net zo makkelijk intrekken. De cliënt moet de toestemming even eenvoudig kunnen intrekken als geven. Een korte mail is genoeg.
- Bewijs bewaren. Leg vast wanneer, waar en hoe de cliënt toestemming gaf. Het DPO Centre noemt dit bewijs en een nieuwe toestemming bij elk nieuw doel als vaste onderdelen.
Intrekken heeft gevolgen. Trekt een cliënt de toestemming in, dan noteer je vanaf dat moment geen gezondheidsgegevens meer en bekijk je wat je al hebt. Spreek in je overeenkomst af wat er dan gebeurt.
Hier zie je waarom losse tools lastig worden. Staat de toestemming in een mail, het intakeformulier in een gedeelde map en de notities in een notitie-app, dan moet je bij een vraag van een cliënt op drie plekken zoeken. Met intakeformulieren die bij de cliënt horen blijft alles bij het juiste dossier.
Wettelijke verplichting en gerechtvaardigd belang
Wettelijke verplichting. Je factuurgegevens bewaar je omdat de fiscale regels dat vragen. Daarvoor heb je geen toestemming nodig. Bewaar wel alleen wat in je administratie hoort: naam, adres, bedragen en datum, niet de inhoud van de sessies.
Gerechtvaardigd belang. Deze grondslag vraagt een afweging tussen jouw belang en de privacy van de cliënt. Voor de inhoud van een coachingtraject is hij zelden de beste keuze: daar heb je de overeenkomst en toestemming voor. Denk eerder aan een korte check-in met een oud-cliënt over een nieuw programma, en ook dan alleen met een duidelijke mogelijkheid om nee te zeggen.
Stap voor stap: zo leg je de grondslag vast in je praktijk
Kiezen is een ding, het vastleggen en kunnen laten zien is het andere. De AP verwacht dat je je keuze kunt onderbouwen. Zo pak je dat aan.
1. Maak een lijst van wat je verzamelt
Loop een traject van begin tot eind door: aanmelding, intake, sessies, check-ins tussen sessies, assessments, eindrapport, factuur. Noteer per stap welke gegevens je vastlegt.
Waar het vaak misgaat: gegevens die buiten beeld blijven, zoals spraakberichten in een chatapp of een ingevuld Wheel of Life dat als foto binnenkomt. In Exantur blijven intakeformulieren, assessments zoals DISC en Wheel of Life, documenten en opdrachten gekoppeld aan de juiste cliënt en het juiste traject. Je lijst klopt dan ook met wat er echt is.
2. Koppel aan elk gegeven een grondslag
Contact, doelen, notities en actiepunten: overeenkomst. Gezondheid en andere gevoelige zaken: overeenkomst plus uitdrukkelijke toestemming. Facturen: wettelijke verplichting. Nieuwsbrief: toestemming. Twijfel je bij een gegeven, vraag je dan af of je zonder dat gegeven nog goed kunt coachen. Is het antwoord ja, dan verzamel je het niet.

3. Schrijf het op in je privacyverklaring
Je cliënt moet weten welke gegevens je verwerkt, waarvoor, op welke grondslag, hoe lang je ze bewaart en met wie je samenwerkt. Laat de verklaring zien voordat de cliënt het intakeformulier invult.
4. Vraag toestemming apart en bewaar het bewijs
Gebruik losse vakjes voor algemene verwerking en voor gezondheidsgegevens, nooit vooraf aangevinkt. Bewaar de ingevulde versie met datum bij het dossier van de cliënt.
5. Kies een plek die bij vertrouwelijk werk past
Je bent zelf verantwoordelijk voor de gegevens, ook als ze bij een softwareleverancier staan. Daarvoor sluit je een verwerkersovereenkomst: een contract waarin de leverancier belooft zorgvuldig met jouw cliëntgegevens om te gaan. Exantur biedt een verwerkersovereenkomst, host gegevens in de EU (in Frankfurt), houdt de gegevens van elke praktijk strikt gescheiden en ondersteunt MFA (inloggen met een extra code naast je wachtwoord). Meer daarover lees je op onze pagina over EU-gehoste coachingsoftware.
6. Controleer jaarlijks
Nieuw programma, nieuw assessment, een AI-hulpmiddel erbij? Dan check je of de grondslag nog klopt. Een nieuw doel vraagt soms nieuwe toestemming. Onze AVG-checklist voor coaches zet de verplichtingen voor je op een rij.
Wat er in 2026 veranderde
De grondslagen zelf zijn niet veranderd. Wel trad op 1 september 2026 de Verzamelwet gegevensbescherming grotendeels in werking. Twee punten zijn voor coaches goed om te weten. De AP moet boetebesluiten in principe openbaar maken. En jongeren van 12 tot 16 jaar kunnen rechten zoals inzage en verwijdering zelf uitoefenen. Coach je jongeren, houd daar dan rekening mee.
Daarnaast ligt er een Europees voorstel, de Digitale Omnibus, met een nieuwe grondslag om AI-modellen te trainen op basis van gerechtvaardigd belang. Dat voorstel is nog niet definitief en geldt nu niet. Gebruik je AI in je praktijk, dan blijft de vraag welke cliëntgegevens naar een AI-model gaan dus belangrijk. De optionele AI-assistent in Exantur werkt vanuit je eigen notities, op je eigen Anthropic-sleutel, en stuurt geen gegevens mee waarmee een cliënt te herkennen is.
Een plek voor het hele traject
Exantur is software voor coaches en kleine coachingpraktijken, gebouwd rond de coachingrelatie en niet als algemeen CRM (klantenbeheer voor verkoop). Notities leg je gestructureerd vast als observaties, inzichten, doorbraken en actiepunten. Doelen, voortgang, accountability (wat de cliënt tussen sessies doet met de afspraken) en check-ins staan bij het juiste traject. Je cliënt heeft een eigen portaal voor doelen, check-ins en gedeelde documenten, zodat gevoelige stukken niet via mail of chatapps hoeven.
De pakketten beginnen bij Mini voor €19 per maand of €190 per jaar. Starter kost €49 per maand, Growth €99 per maand en Practice €199 per maand. Er is een gratis proefperiode. Bekijk alle pakketten en prijzen of lees meer over AVG-bewuste coachingsoftware.
Onze kijk: de grondslag is een gewoonte, geen formulier
Veel coaches zien de grondslag als iets voor de privacyverklaring. Je schrijft het een keer op en dan is het klaar. In onze ogen werkt het anders. De grondslag bepaalt elke dag wat je noteert, waar je het bewaart en wat je deelt met je cliënt.
Juist bij coaching komt dat dichtbij. Een goede sessie gaat vaak de diepte in. Daar ontstaan de inzichten en doorbraken waar je cliënt voor komt, en daar valt ook de gevoelige informatie. Wie dan werkt met een notitie-app, een spreadsheet en een chatgesprek, weet na een paar maanden niet meer precies wat waar staat.
Daarom hebben we Exantur gebouwd rond het coachingproces zelf. Intake, notities, doelen, assessments en documenten staan bij de juiste cliënt en het juiste traject. De gegevens staan in de EU, de gegevens van elke praktijk zijn afgeschermd, en er is een verwerkersovereenkomst. De keuzes over je grondslag maak je zelf. Met overzicht zijn die keuzes wel veel makkelijker te maken en te laten zien.
Martijn
Veelgestelde vragen
Welke grondslag gebruik ik als coach voor gewone cliëntgegevens?
Meestal de uitvoering van de overeenkomst. Je hebt naam, contactgegevens, doelen en sessienotities nodig om het traject te leveren. Verzamel alleen wat je echt nodig hebt en leg kort vast waarom.
Mag ik als coach noteren dat een cliënt een burn-out heeft?
Ja, als de cliënt daar vooraf uitdrukkelijk toestemming voor gaf. Het gaat om gezondheidsgegevens, en die mag je zonder uitzondering niet verwerken. Voor een coach zonder beroepsgeheim is uitdrukkelijke toestemming de gebruikelijke uitzondering.
Is een vinkje in mijn algemene voorwaarden genoeg?
Nee. Toestemming moet vrij, specifiek en ondubbelzinnig zijn. Vraag haar met een apart vakje dat niet vooraf is aangevinkt en bewaar wanneer en hoe de cliënt ja zei.
Moet ik een verwerkersovereenkomst hebben met mijn software?
Ja, als een leverancier cliëntgegevens voor jou opslaat of verwerkt. Daarin staan de afspraken over beveiliging en gebruik van die gegevens. Exantur biedt een verwerkersovereenkomst aan.
Waar noem ik mijn grondslag?
In je privacyverklaring, en bij voorkeur ook in je verwerkingsregister. Laat de privacyverklaring zien voordat de cliënt de intake invult. Zo weet je cliënt vooraf waar hij aan toe is.
